Hand-out bij de preek ‘Leren om te leven’

Inleiding op de leerdiensten over de Heidelbergse Catechismus

M. Klaassen, Hervormde gemeente Arnemuiden 6 maart 2016

 

Inleiding

  • ‘Wie niet leert, is niet bekeerd…’. Volgelingen van de Heere Jezus heten ‘discipelen’: leerlingen.
  • Leren is in de Bijbel van groot belang: ‘Leer goed te doen, zoek het recht’ (Jes. 1: 17). ‘Leer van Mij dat Ik zachtmoedig ben en nederig van hart’ (Matth. 11: 29); ‘Zo dan broeders, staat vast en houdt de inzettingen die u geleerd zijn, hetzij door ons woord, hetzij door onze zendbrief’ (1 Thess. 2: 15)
  • Leren gaat verder dan je hoofd; het raakt onze hele persoonlijkheid: hoofd, hart en handen.

I:             De betekenis van leren

  • God kennen = God liefhebben, dienen en gehoorzamen. Kennen (yada) heeft in de Bijbel te maken met een relatie (vgl. Gen. 4: 1).
    1. Voorbeeld godvrezende koning Josia: ‘Hij heeft de rechtzaak van de ellendige en noodruftigen gericht (…) is dat niet Mij kennen, spreekt de HEERE?! (Jer. 22: 16).

II:            Het belang van leren

  • God verwacht dat ouders hun kinderen leren over Hem, Zijn Woord en dienst.
    1. instelling Pascha (Ex. 12: 24), de gedenkstenen bij de Jordaan (Joz. 4), Psalm 78.
  • Onder de zegen van de Heere leidt ‘leren’ tot ‘leven’: het leven met God, met elkaar, in deze wereld.
  • Christen-zijn betekent leren, bijleren, afleren, opnieuw leren…
    1. Luther: ‘Ik ben niet zoals graag zou willen; ik moet een kind en leerling van de catechismus blijven en blijf het graag’; Calvijn: ‘Mijn bekering is dat ik leerling van de Schrift werd’.
  • Het niet (meer) willen leren van God en Zijn Woord leidt tot rampzalige gevolgen voor een samenleving: ‘Mijn volk is uitgeroeid omdat het zonder kennis is’. Het resultaat? ‘Vloeken, liegen, moorden, stelen en overspel plegen zijn wijdverbreid…’ (Hos. 4: 6, 2).

III:          Leren aan de hand van de Heidelbergse Catechismus

  • Leren aan de hand van Catechismus is niet meer vanzelfsprekend in kerkelijk Nederland.
  • Redenen:
    1. Wij leven in een belevingscultuur: mensen willen niet leren, maar ‘geraakt’ worden.
      • Maar: God liefhebben doe je ook ‘met heel uw verstand’ (Matth. 22: 37)!
    2. Afnemende belangstelling voor de tweede dienst.
      • Maar: tweede dienst heeft oude papieren: tempeldienst, synagoge, vroege kerk.
      • Sinds Reformatie heeft tweede dienst vooral karakter van leerdienst. Aan de hand van catechismi werd het geloof uitgelegd met het oog op jongeren.
    3. Lastig taalgebruik Catechismus
    4. Maar we hebben toch de Bijbel? Waarom dan de Catechismus?
      • Catechismus staat niet gelijk aan de Bijbel. Catechismus is een hulpmiddel om de Bijbel beter te verstaan. Het biedt een samenvatting van de kernzaken van het christelijke geloof (12 artikelen, 10 geboden, Gebed des Heeren).
      • Leerdiensten helpen je om Schriftkennis te verdiepen, zodat je ook andere preken beter kunt begrijpen. ‘De tweede dienst is er om de eerste dienst te begrijpen’ (W. Verboom).
      • Catechismus is een belijdenisgeschrift die door de eeuwen heen zijn waarde heeft bewezen
        • Niet alleen het nieuwe is goed…
        • We zijn niet de eersten die geloven. Heel veel vragen van vandaag zijn vroeger ook al gesteld en beantwoord. We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden.
        • ‘Ik geloof de gemeenschap der heiligen…’ – dat zijn ook zij die ons voorgingen’.
        • De Catechismus bevat goud: ‘Onze gereformeerde broeders op het vaste land een klein boekje waarvan de bladzijden niet met tonnen goud betaald kunnen worden’ (Engelse afgevaardigden op Synode van Dordrecht (1618-1619).

Tot slot:

  • Waarom hebben we leerdiensten? Het gaat om het wekken van geloof, het versterken van geloof en het toerusten in het geloof.
  • Wat is uw taak?
    1. Bid om zegen
    2. Wees betrokken
    3. Wees leergierig