Hand-out bij de preek over 1 Korinthe 11: 2-16 (deel 2)

Grote Kerk Sliedrecht, 25 november 2012, M. Klaassen

 

Inleiding:  ‘1 Kor. 11 bevat een aantal zaken die het tot een van de meest moeilijke en controversiële gedeelten in de Bijbel maakt’ (T.R. Schreiner).

  • 1 Korinthe 11: moeilijk en gevoelig. Moeilijk, want wat staat er precies? Gevoelig, want wat betekent het voor ons?

Preek:

  • Herhaling vorige preek:
    • de kern van dit gedeelte is vers 3: iedereen heeft een hoofd. ‘Maar ik wil dat u weet dat Christus het hoofd is van iedere man en de man het hoofd van de vrouw en God het hoofd van Christus’.
    • Het gaat God erom dat de dingen hier beneden een afspiegeling horen zijn van de dingen hierboven.
    • De door God gewilde orde moet zichtbaar zijn in het huwelijk en de gemeente.
  • Wat bedoelt Paulus in 1 Kor. 11: 4-16?
    • Volgens de in Paulus’ tijd heersende gewoonte hadden vrouwen (en meisjes vanaf de puberteit) in het openbare leven een hoofdbedekking (zgn. palla: hoofddoek).
    • Wie de hoofdbedekking verwijderde, gaf daarmee een ongewenst signaal af.
    • In de gemeente van Korinthe zijn vrouwen die vanuit gelijkheidsdenken menen dat verschillen tussen man en vrouw er niet (meer) toe doen. Zij doen daarom hun hoofdbedekking af.
    • Dat baart Paulus om twee redenen zorgen:
      • Het geeft een verkeerd signaal naar de buitenwereld.
      • Het is niet waar dat door het geloof in Christus verschillen tussen man en vrouw er niet meer toe zouden doen. Geloof heft de scheppingsorde niet op.
    • Mannen dienen zich als mannen te gedragen : met onbedekt hoofd (vs. 4)
    • Vrouwen dienen zich als vrouwen te gedragen: met bedekt hoofd (vs. 5-6).
    • Het gaat Paulus om twee dingen:
      • dat de verschillen tussen man en vrouw gehandhaafd blijven…
      • en dat binnen de gemeente de scheppingsorde gerespecteerd wordt.
    • 1 Kor. 11: 4 laat zien dat er in de eredienst ruimte is voor inbreng van vrouwen: zij bidden en profeteren.
      • Dat is niet in tegenspraak met 1 Kor. 14: 34 (‘Laten uw vrouwen in de gemeente zwijgen’). Bidden en profeteren is iets anders dan onderwijzen en leiding geven (vgl. 1 Tim. 2: 12).
    • Wat betekent vers 10 (‘omwille van de engelen’)? De engelen waren toeschouwers van de schepping. Zij zijn tevens aanwezig in de samenkomst van de gemeente. Zij zien toe of de scheppingsorde binnen de gemeente gerespecteerd wordt.
    • 2 lessen uit dit gedeelte:
      • God wil dat wij ons gedragen zoals we zijn: man of vrouw. Dat wordt zichtbaar in ons gedrag, houding, kleding en haardracht.
      • Probeer te voorkomen dat je anderen aanstoot geeft. Mede omwille van de engelen.

 

  • Wat betekent Paulus’ spreken over de hoofdbedekking voor ons vandaag?
    • Globaal bezien zijn er twee visies:
      • Opvatting A: er is een verschil tussen principe en symbool.
        • Kernprincipe van 1 Korinthe 11 is vers 3: God wil dat in huwelijk en gemeente de scheppingsorde gerespecteerd wordt. De symboliek hiervan kan per tijd verschillen. In onze westerse cultuur is hoofdbedekking geen uiting (meer) van vrouw-zijn. Wij kennen andere symbolen om het hoofd-zijn van de man aan te geven (bijvoorbeeld het dragen van de naam van je man).
      • Opvatting B: Hoewel hoofdbedekking typisch was voor die tijd, heeft deze symboliek nog steeds zeggingskracht.
        • Het is een zichtbaar teken waarmee je aangeeft dat je de scheppingsorde respecteert en accepteert.
        • We kunnen in de christelijke gemeente niet zonder symboliek (doop, Avondmaal, zegen).
      • 1 Korinthe 11 roept ons op tot eerlijke bezinning voor Gods aangezicht. Het belangrijkste is niet: Wat doe je? Maar: Waarom doe je het?
    • Uitleiding:
      • Christelijke vrijheid en omgaan met verschillen (n.a.v. 1 Korinthe 10: 23-33)
      • In de christelijke gemeente is niet eigen vrijheid het belangrijkste, maar het belang van de ander: ‘Laat niemand zijn eigen voordeel zoeken, maar ieder dat van de ander’ (10: 24). Dan is de gezindheid in ons die ook in Christus Jezus was (Fil 2: 5).

 

 

Geraadpleegde literatuur:

R.D. Anderson, 1 Korintiërs. Orde op zaken in een jonge stadskerk, Kampen 2008.

C. den Boer, 1 Korinthe VII-XI, Kampen 1993.

J. van Bruggen, Emancipatie en Bijbel, Amsterdam 1984.

D.E. Garland,  1 Corinthians (BECNT), Grand-Rapids 2003.

W.Grudem, Evangelical Feminism & Biblical Truth. An Analysis of More Than 100 Disputed Questions, Sisters 2004.

C.Sandom, Different by Design. God’s blueprint for men and women, Fearn 2012.

R. Seldenrijk, Man en vrouw in de traditie der eeuwen. Ethische overwegingen bij aspecten van levensstijl, Heerenveen 1999.

T.R. Schreiner, ‘Head Coverings, Prophecies and the Trinity. 1 Corinthians 11: 2-16’, in: J. Piper & W. Grudem, Recovering Biblical Manhood & Womanhood. A Response to Evangelical Feminism, Wheaton 1991, 124-139.

C. Smith, God’s Good Design. What the Bible really says about men and women, Kingsford 2012

C.A. Tukker, ‘Hoofd en hoofddeksel’, lezing over 1 Kor. 11: 1-6, online te raadplegen via http://nederlandshervormd.blogspot.nl/2007/07/hoofd-en-hoofddeksel.html