Hand-out bij de preek ‘De oorsprong van onze ellende’. Over zondag 3 van de Heidelbergse Catechismus, M. Klaassen, Hervormde gemeente Arnemuiden

Vraag 6: Heeft God de mens dan zo slecht en verkeerd geschapen?

Nee, God heeft de mens goed en naar Zijn beeld geschapen, dat wil zeggen: in ware gerechtigheid en heiligheid, opdat hij God, zijn Schepper, naar waarheid kennen, Hem van harte liefhebben en met Hem in de eeuwige heerlijkheid leven zou, om Hem te loven en te prijzen.

Vraag 7: Waaruit komt deze verdorven aard van de mens dan voort?
Uit de val en de ongehoorzaamheid van onze eerste voorouders, Adam en Eva, in het paradijs; want daar werd onze natuur zo verdorven, dat wij allen in zonden ontvangen en geboren worden.

Vraag 8: Maar zijn wij zo verdorven, dat wij helemaal onbekwaam zijn tot iets goeds en geneigd tot elk kwaad?
Ja, behalve wanneer wij door de Geest van God opnieuw geboren worden.

  1. Een goede God
  • In zondag 2 werd de opdracht aan de mens benoemd: God lief hebben boven alles en je naaste als jezelf. Dat doen we echter niet (meer), want ‘ik ben van nature geneigd God en mijn naaste te haten’ (antw. 5).
    • ‘Neiging’ wil zeggen: je diepste drijfveer of grondhouding
  • In zondag 3 gaat het om de vraag: hoe komt dit?
  • Is God er misschien debet aan dat wij zo zijn? (vraag 6) Nee! Hij heeft ons goed en naar Zijn beeld geschapen.
    • ‘Beeld’ en ‘gelijkenis’ duiden aan dat de mens gelijkenis vertoont met God.
    • Het antwoord geeft in een notendop het doel van ons leven aan: opdat we God, onze Schepper, naar waarheid kennen, Hem van harte liefhebben en met Hem in de eeuwige heerlijkheid leven zouden, om Hem te loven en te prijzen.
    • Dat God ons ‘goed’ geschapen heeft is actueel in het licht van de discussie schepping-evolutie:
      • Volgens de evolutietheorie is er geen ‘goede’ schepping geweest; de mens is nooit anders geweest dan hij is.
      • Christenen die de evolutietheorie omhelzen beseffen onvoldoende dat God dan medeverantwoordelijk is voor de onvolkomenheid en het kwaad in de schepping.
  1. Een slechte keus
  • Waar komt onze zondige aard dan wel vandaan? Uit de val en ongehoorzaamheid van onze eerste voorouders, Adam en Eva.
    • De val is maar niet het eten van een appel, het was een poging tot moord – tot Godsmoord. Het was een heel bewust aan de kant schuiven van God, om zelf te kunnen bepalen wat goed en kwaad is.
    • Twee verwoestende gevolgen:
      • A) Onze natuur is verdorven geworden: waar we eerst op God gericht waren, zijn we nu op onszelf gericht.
      • B) Het is een voortwoekerend kwaad: het wordt doorgegeven van mens op mens: het gif zit in de hele boom, van wortel tot tak.
      • Waarom deel ik in de schuld van een ander? Is dat wel rechtvaardig?
        • Vanuit Gods perspectief is de mensheid een eenheid: geen zandbak met losse korreltjes, maar een boom.
        • Overigens is dit collectieve denken ons niet onbekend: denk aan een teamsport waar het hele team deelt in de overwinning/verlies.
        • Zo ook in de heilsgeschiedenis: Adam verloor en dus verloren we allemaal. Christus wint, en dus wint ook ieder die bij Hem hoort.
      • We komen ter wereld met een geërfde schuld: erfschuld (de schuld van Adam wordt ons toegerekend) en erfsmet (onze natuur is aangetast door de zonde).
  1. De slechte mens:
  • ‘…onbekwaam tot enig goed en geneigd tot alle kwaad’
    • Onze verdorvenheid is totaal: in denken, wil en gevoelens.
      • Is het echt zo erg? Zie Gen. 6: 5, Jes. 53: 6, Jes. 64: 6
    • ‘Onbekwaam tot enig goed’ betekent niet dat we geen ‘goede’ dingen meer kunnen doen.
      • Het betekent wel dat we geen goede dingen meer kunnen doen in relatie tot God, die goed genoeg zijn voor Hem: onze beste werken zijn nog met zonde bevlekt.
      • We zijn dus onbekwaam tot enig zaligmakend goed.
      • Ons probleem is niet in de eerste plaats verkeerde ouders, verkeerde opvoeding, verkeerde school, verkeerde vrienden, maar een verkeerd hart.
    • Tot slot:
      • Je kunt het goede nieuws pas waarderen als je eerst het slechte nieuws gelooft.
      • Er is oplossing : dat je opnieuw geboren wordt.
      • Het goede nieuws na al het slechte nieuws: het evangelie biedt een antwoord ons dubbele probleem:
        • Onze schuld wil God vergeven door het offer van Christus.
        • Onze verdorven zondige natuur wil God vernieuwen, door Zijn Heilige Geest.
      • Wij mogen bidden: Schep in mij een rein hart, o God (Ps. 51: 12a)