Hand-out bij de prekenserie: ‘De eredienst’ (2)

Thema 2: ‘Wanneer komen we samen? Over de dag van de Heere’

Hervormde gemeente Sliedrecht, zondag 2 november 2014, M. Klaassen

 

Inleiding: relevantie

  • Verschillende christenen vieren sabbat in plaats van zondag
  • Ook bij christenen die wel op zondag samenkomen, leven vragen:
    • Wat maakt de zondag nu anders dan andere dagen?
    • Hoe moet je omgaan met de zondag?
    • Wat doe je wel/niet? etc.

        1.De rustdag is gegeven door God: in de schepping

  • De rustdag begint niet pas bij de Tien Geboden, maar rust in de schepping.
  • De sabbat is het hoogtepunt van de schepping: het loopt uit op de zevende dag.
  • Anders dan de andere scheppingsdagen heeft de rustdag een open einde (vgl. Gen. 2: 2-3)

 

  1. De rustdag is geboden door God: bij de Sinaï
    • Het 4e gebod fundeert de sabbat in de schepping:
      • Gedenk de sabbatdag dat u die heiligt () Want in zes dagen heeft de HEERE de hemel en de aarde gemaakt, de zee en al wat erin is en Hij rustte op de zevende dag… (Ex. 20: 11).
      • Israel moet hetzelfde patroon volgen als God. Zes dagen was God actief, de zevende dag rustte Hij.
    • De sabbat leert ons twee dingen:
      • God gunt ons rust
        • De sabbat is een dag om op adem te komen: ‘…de sabbat is gemaakt ter wille van de mens’ (Mark. 2: 27).
      • Er is meer dan dit leven
        • Je leeft niet om te werken, je leeft voor God.

 

  1. De rustdag is getransformeerd door Christus
    • Jezus eert de sabbat
      • Zijn kritiek betekent niet Hij de sabbat niet respecteert (vgl. Luk. 4:16).
      • Hij schaft het gebod niet af – ook niet het 4e gebod! – Hij vervult het (vgl. Matth. 5: 17).
    • Jezus vervult de sabbat
      • Er vindt in het NT een verandering plaats van sabbat naar zondag
      • Dat heeft te maken met Pasen: het keerpunt van de geschiedenis.
      • De Vroege Kerk ziet voortaan de eerste dag als het hoogtepunt van de week.
        • Zie Hand. 20: 17, 1 Kor. 16: 2 en Openb. 1: 9 (let op de aanduiding van de zondag als ‘dag des Heeren’!)
      • Onder het oude verbond: eerst werken, dan rusten; onder het nieuwe verbond: eerst rusten, dan werken.
    • Resumerend: Heeft het sabbatsgebod nog betekenis voor ons?
      • Het is niet afgeschaft, maar vervuld. Wij ontvangen het sabbatsgebod niet meer uit handen van Mozes, maar uit handen van Christus.
      • De rustdag is niet alleen geldig voor Israel, maar ook voor ons:
        • De rustdag gaat immers terug op de schepping
        • Christus, de Heer van de sabbat (Luk. 6: 5), heiligt de eerste dag van de week als Zíjn dag.
      • De zondag is geen uitvinding van keizer Constantijn, maar heeft vroegchristelijke papieren: getuigenis Eusebius en Plinius.

 

  1. Rustdag wijst heen naar de toekomst
    • Het open einde van de sabbat (geen avond, geen ochtend, vgl. Gen. 2: 2-3) laat zien dat de sabbat een venster is: een venster op de toekomst.
    • ‘Er blijft dus nog een sabbatsrust over voor het volk van God’ (Hebr. 4: 9).
    • We hebben de zondag nodig om terug te blikken en vooruit te kijken.
      • Terugblikken naar Pasen – vooruitkijken naar de toekomst.
  1. Tot slot
    • Laten we de dag van de Heere gedenken
      • Dat vraagt bewustheid
      • …en waardering: de zondag is een zegen!
        • Pas op voor vervuiling van de zondag.
          • Drie vuistregels bij wat je doet op zondag:
            • Is het echt nodig?
            • Hebben anderen er wat aan?
            • Is het tot eer van Christus?
          • Dat vraagt betrokkenheid
            • Het is de marktdag voor je ziel (Thomas Watson)
              • Wees trouw: ‘Laten we de onderlinge bijeenkomst nie nalaten…’ (Hebr. 10: 25).
              • Bid om zegen
              • Zo kan de ‘eeuwige sabbat’ al in ‘dit leven beginnen’ (HC, zondag 38).

Voor wie meer wil weten…

E.A. de Boer e.a., Zondag. HEERlijke dag. Rapport van deputaten vierde gebod en zondag aan de generale synode van de Gereformeerde Kerken in Nederland, Barneveld 2005

I.D. Campbell, On the first day of the week. God, the Christian and the Sabbath, Leominster 2005

J. Douma, De Tien Geboden. Handreiking voor het christelijk leven, Kampen 1992

B. Edwards, De Tien Geboden voor vandaag, Apeldoorn 2010

R. B. Gaffin, ‘Westminster and the Sabbath’, in: L. Duncan, The Westminster Confession in the 21st Century (vol. 1), Fearn 2003.

Th. Moehn, ‘De rustdag’, serie in: ‘De Waarheidsvriend’ (3 artikelen), september-oktober 2011 (te raadplegen via www.digibron.nl )

G. Vos, Biblical Theology. Old and New Testaments, Edinburgh 2000

R.S. Ward, ‘The Lord’s Day and the Westminster Confession’, in: A.T. Selvaggio, The Faith Once Delivered. Essays in Honor of dr. Wayne R. Spear, Phillipsburg 2007