Zojuist verschenen: een boekje waar ik heel blij mee ben: ‘Hoe denk jij erover?‘ Het verscheen bij uitgeverij Brevier en is geschreven door de Amerikaanse theoloog James Anderson. Het gaat in op de belangrijkste vragen van het leven en wil je helpen een weg te vinden in het doolhof van het leven. Het is anders dan andere boeken vanwege zijn originele opzet. Ik mocht er een voorwoord voor schrijven dat je hier kunt lezen en waarin ik uitleg waarom ik zo blij ben met dit boek… 

Onverwachts stond hij op de stoep. Ik had hem al een tijdje gemist op catechisatie. Hij was een serieuze en betrokken jongen. Regelmatig wachtte hij me op en bestookte me met zijn vragen. Nu stond hij er ineens. Hij kwam een boek terugbrengen. Zelf had ik ook een boek van hem geleend. Toen ik het hem wilde teruggeven, zei hij dat het niet hoefde; ik mocht het houden. De reden? ‘Ik geloof niet meer’. Zijn onderzoek naar de houdbaarheid en consistentie van het christelijke geloof had hem geen bevredigende antwoorden opgeleverd. Meer en meer was de twijfel toegeslagen. Daarbij voelde hij zich aangetrokken tot bepaalde gedachten uit het boeddhistische denken. Wat volgde was een afspraak voor een gesprek met hem. Een gesprek waarin we nadachten over de (on)houdbaarheid van verschillende wereldbeschouwingen. Na afloop gaf ik hem een boekje mee dat ik net gelezen had, eenvoudigweg omdat ik geen beter boekje wist dan dit. Een boekje wat precies geschikt was voor iemand met zijn vragen. Het is het boekje wat u nu in handen hebt. Volgens John Frame het ‘meest creatieve apologetische werk van de laatste tijd’. Dat het creatief is, zult u zelf wel ontdekken. Maar het is meer dan dat. Het paart creativiteit aan eenvoud en diepgang. James Anderson is een schrijver die de gave heeft om in kort bestek veel te zeggen.

Dit boekje gaat over wereldbeschouwingen. Wereldbeschouwing, in de Angelsaksische wereld mooi worldview genoemd, is het geheel aan opvattingen, ideeën en visies waarmee je naar de wereld kijkt. Anderson definieerde een wereldbeschouwing ooit als ‘een netwerk van uiteindelijk overtuigingen, ideeën, waarden en aannames over het universum en onze plaats hierin dat bepaalt hoe iemand zijn leven en ervaringen verstaat (en de levens en ervaringen van anderen) en hoe die persoon in reactie hierop handelt’. Net als iedereen een navel heeft, heeft iedereen ook een wereldbeschouwing, ook ben je dat niet altijd bewust. Je wereldbeschouwing is de ‘bril’ waardoor je naar de wereld kijkt. Die bril kan christelijke, islamitische, evolutionistische, materialistische of postmoderne glazen hebben (of een combinatie hiervan). Wereldbeschouwingen zijn er dus in alle soorten en maten.

Kennis van wereldbeschouwingen helpt je om te begrijpen waarom mensen denken zoals ze denken. Waarom is een zelfmoordaanslag voor de een daad van terreur en voor een ander een daad van uiterste geloofstoewijding? Waarom staat een keus voor abortus voor de een gelijk aan moord en is het voor een ander een consequentie van menselijke keuzevrijheid? Dat heeft allemaal te maken met je wereldbeschouwing.

Wat Anderson in dit boekje doet is de meest voorkomende wereldbeschouwingen in kaart brengen en analyseren. Hij doet dit door telkens te kijken naar vijf vragen: wat voor visie op God heeft deze wereldbeschouwing? (theologie); wie/wat is de mens?(antropologie); wat kunnen we weten (epistemologie), wat moeten we doen? (ethiek) en wat is ons grootste probleem en wat is de oplossing daarvoor (verlossing). Deze componenten (die in het Engels het handzame acroniem ‘takes’ opleveren: theology, anthropology, knowledge, ethics, salvation) zijn de ‘vijf zuilen’ waarop een wereldbeschouwing rust.

Dit boekje is nuttig voor mensen die, zoals mijn catechisant, op zoek zijn naar hun wereldbeschouwing. Maar niet alleen ‘zoekers’ zijn er mee geholpen. Het helpt je ook om je eigen wereldbeschouwing inzichtelijk te maken of te verhelderen. Het leert je de grote vragen van het leven te doordenken en de antwoorden te overwegen die door de verschillende wereldbeschouwingen gegeven worden. Het helpt je daarbij te begrijpen waarom mensen denken wat ze denken. Dat is bijzonder nuttig in een samenleving die steeds meer een pluraal en multicultureel karakter aanneemt, waarin mensen van allerlei overtuigingen samenleven,werken en studeren. Elke jongere die gaat studeren op een hogeschool of universiteit zou daarom dit boekje moeten lezen.

De kracht van dit boekje is dat iedereen het kan lezen. Christenen, moslims, agnosten, atheïsten kunnen allen hun voordeel ermee doen. Hoewel Anderson niet onbevooroordeeld is (maar dat is niemand…), gaat hij respectvol om met de visies hij beschrijft.

Wereldbeschouwingen zijn tenslotte net als mensen: de een is sterker dan de ander. Ook daar helpt dit boekje bij. Anderson bevraagt elke wereldbeschouwing op zijn consistentie en legt ook eerlijk hun zwaktes bloot. Wees daarom gewaarschuwd: het kan zijn dat je wereldbeschouwing bij nader inzien niet zo sterk is als je dacht en misschien wel om herziening vraagt. Een ontdekkingsreis kan niet alleen avontuurlijk zijn, maar soms ook pijnlijk. Maar als blijkt dat de bestemming je stoutste verwachtingen overtreft, is dat niet erg. Ga maar snel op reis en wees ervan overtuigd dat je in handen bent van een betrouwbare gids…

 

M. Klaassen

Arnemuiden