‘Schrijf er anders eens wat over, dominee’. De opmerking kwam van een de belijdeniscatechisanten. We hadden het over hoofdbedekking. Een onderwerp dat regelmatig ter sprake komt tijdens catechese, doop- en huwelijksgesprekken. Want wat betekent dat? En waarom vraagt de kerkenraad dat? Misschien inderdaad wel eens goed er wat uitleg over te geven. Ik doe dat met enige schroom: niet om te polariseren of te bezeren, wel om te informeren en te leren. Ik denk dat er geregeld sprake is van onbekendheid (wat is niet hetzelfde is als onverschilligheid!) over dit onderwerp. Daarom is het belangrijk dat de gemeente op de hoogte is van de bijbelse betekenis van hoofdbedekking.

Is hoofdbedekking niet gewoon een modeverschijnsel?

Nee. Het is geen kwestie van mode of smaak (zoals op Prinsjesdag waar je de meest creatieve en ludieke varianten ziet). Trouwens, de hoofdbedekking waar Paulus over schrijft in 1 Korinthe 11 is eenvoudig en sober. Het gaat niet om het model, maar om de betekenis.

Maar wat is het dan wel?

Daarvoor moet je terecht in 1 Korinthe 11. Het is hier niet de plek om een uitvoerige uitleg van dit gedeelte te geven, maar heel kort gezegd: hoofdbedekking is een teken van respect voor God en Gods scheppingsorde. Met scheppingsorde bedoelen we dat God bij de schepping een bepaalde ‘orde’ heeft ingesteld waarbij Hij man en vrouw een verschillende rol toebedeelt. Heel belangrijk: voor Paulus is deze verhouding man-vrouw een weerspiegeling van de verhouding tussen de Vader en de Zoon (zie vers 3). Zoals God de Vader het Hoofd van Christus is, zo is de man het hoofd van de vrouw. De Zoon is niet minder dan de Vader, de vrouw niet minder dan de man, maar ze zijn niet hetzelfde en krijgen een verschillende rol/taak toebedeeld.

Maar het gaat toch om de zaak, niet om het symbool?

Uiteraard is de zaak belangrijker dan het symbool. Een vrouw zonder hoofdbedekking die verlangt tot eer van God te leven doet beter dan een vrouw die met hoofdbedekking haar man kleineert. De vraag is echter: kunnen we zonder symbolen? Natuurlijk gaat het bij de doop niet om het water (het is maar een teken). Toch zou iedereen het vreemd vinden als een dominee ineens zou dopen zonder water. Het symbool herinnert je aan de zaak waar het om gaat. Juist in een tijd waarin er alles aan gedaan wordt verschillen tussen man en vrouw uit te poetsen, is het van belang je eigenheid te beseffen.

Is hoofdbedekking niet gewoon je haar?

Dat argument wordt wel eens genoemd, maar het klopt niet. Paulus zegt in vers 10 dat de vrouw een teken  van gezag op het hoofd moet hebben. Als het daar over je haar zou gaan, zou hij dat niet hoeven te zeggen (want dat zit er al). Het is echt iets wat ‘bovenop’ je haar komt. De Gereformeerd-vrijgemaakte nieuwtestamenticus dr. Dean Anderson schrijft in zijn bijbeluitleg op 1 Kor. 11: ‘De uitdrukking kata kefales verwijst letterlijk naar iets dat van het hoofd naar beneden hangt, vaak een soort sjaal’: een hoofdbedekking dus.

Maar is 1 Korinthe 11 niet tijdgebonden?

Dat is een argument wat vaak genoemd wordt. Vrouwen droegen vroeger altijd hoofdbedekking, dus het hoorde gewoon bij de cultuur. Vandaag doen we dat veel minder, dus ook niet meer in de samenkomt van de gemeente. Nu zal het waar zijn dat vrouwen vroeger vaker hoofdbedekking droegen (denk alleen maar aan de mutsen bij de klederdracht), maar er is een belangrijke reden die hier tegenin gaat. En dat is vers 10. Paulus schrijft daar de vrouw een teken van gezag op het hoofd moet hebben omwille van de engelen. Er is al veel over gespeculeerd wat hij daarmee bedoelt. De beste uitleg lijkt mij dat de engelen getuige zijn geweest van de schepping. Zij kennen de scheppingsorde en weten hoe God het bedoeld heeft. Zij zijn ook de stille toeschouwers van onze samenkomsten (indrukwekkende gedachte!). En omwille van de toekijkende engelen moeten we laten zien dat we weten hoe het hoort. Engelen zijn altijd en overal toeschouwer, daarom kan dat niet tijdgebonden zijn. Het is vandaag niet minder geldig dan in Korinthe toen. Nergens geeft Paulus aanleiding tot de gedachte dat dit een voorlopige bepaling zou zijn. Veel eerder lijkt 1 Korinthe 11 een tijdloos voorschrift om symbolisch uiting te geven aan het respect voor Gods scheppingsorde.

Maar waarom is hoofdbedekking op zoveel plaatsen in onbruik geraakt?

Goede vraag! Eerlijk gezegd weet ik het niet. Het is een feit dat het wereldwijd tot in de 19e eeuw een alom aanvaarde praktijk was. Pas in de 20e eeuw neemt het af. Hoe dat komt? Misschien heeft het te maken met de opkomst van de islam waar we liever niet mee geassocieerd willen worden. Of zou het de invloed van het feminisme en het gelijkheidsdenken zijn dat af wil van alle verschillen tussen man en vrouw? Het is in elk geval opmerkelijk dat de vrouwenbeweging in de jaren zestig vrouwen opriep hun hoofdbedekking te verbranden als symbool van protest tegen onderdrukking. Maar  onderdrukking is natuurlijk uit den boze. Vrouwen zijn kostbare schepselen van God die met respect en waardigheid behandeld dienen te worden.

Dus?

Hoofdbedekking is niet ouderwets, heeft niets te maken met modegevoel of zo, maar is een zinvol symbool dat je vrouw wilt zijn zoals God het bedoeld heeft, dat je je niet laat gezeggen door het denken en de grillen van de wereld, maar je wilt laten gezeggen door Hem. Dat is niet iets om je voor te schamen, maar juist iets heel moois!

En waar gaat het om?

Dat mannen en vrouwen verlangen te leven zoals God het bedoeld heeft. Waarbij het belangrijkste niet is wat je op je hoofd hebt, maar dat je een Hoofd hebt: Christus.

 

P.s. Voor wie het Engels machtig is er heel veel achtergrondinformatie en uitleg te vinden op de website www.headcoveringmovement.com