Toespraak bij boekpresentatie Vragen en antwoorden over het huwelijk, Barneveld 12 mei 2026, congres ‘Relatievorming’ (Week van het Gezin),
Afgelopen twee weken mocht ik twee keer een huwelijk bevestigen – het is mei, het trouwseizoen is weer beginnen. Zodra de ‘r’ uit de maand is, dienen de huwelijken zich weer aan. En hoewel het best wat extra werk met zich mee brengt – gesprekken, voorbereiding, diensten – vind ik het altijd een groot voorrecht als er weer een jong stel knielt voor Gods aangezicht om Zijn zegen af te smeken. Barneveld is een trouwlustige gemeente, gemiddeld wordt er hier twee keer meer getrouwd dan in de rest van Nederland. Alleen in mijn wijk had ik vorige jaar zestien huwelijken, naast een stuk of tien door mijn collega – en dan heb ik het nog niet over vele huwelijken in de andere kerkelijke gemeenten hier in het dorp. Dat zijn er ook tientallen. Dat heeft natuurlijk ook alles te maken met het karakter van ons dorp. Barneveld is een behoorlijk kerkelijk dorp en dat heeft zijn weerslag op relatievorming en huwelijk.
Dat is een voorrecht. Stabiele huwelijken en gezinnen zijn tot zegen van een samenleving. Denk alleen maar aan de verontrustende ontwikkeling van het geboortecijfer in ons land. Al enkele jaren worden er minder kinderen geboren dan dat er mensen overlijden. Dat legt een enorme druk op de toekomst. Hoe moeten er straks zorg verleend worden, het schreeuwend tekort aan arbeidskrachten aangevuld worden zonder nieuwe kinderen?! Waar de overheid deze verontrustende cijfers camoufleert met immigratie, zou het beter zijn als de overheid in plaats van te hameren op autonomie en zelfbeschikking, een positief gezinsbeleid stimuleert, zodat vrouwen het aandurven om moeder te worden in plaats van ongelimiteerd te werken, eenverdieners stimuleert in plaats van demotiveert… Schrijfster Anne Looijen schreef vorige week in het ND ‘De kinderzegen is een drukkende last geworden…’. Wat aangrijpend… Het kan gelukkig ook anders. Ze vertelt in dat artikel:
Een vriend van me had op Koningsdag een bezoek gebracht aan Urk. Hij had genoten van het levendige straatbeeld. Het krioelde er van de kinderen. En hij zag overal zwangere vrouwen.
Er wordt soms laatdunkend gedaan over Biblebelt-gemeentes zoals Urk, waarvan gezegd wordt dat men er ‘fokt als konijnen’. Maar inmiddels ben ik wel tot de conclusie gekomen dat er iets heel gezonds is aan een samenleving waar het krijgen van kinderen verwacht en verwelkomd wordt.
Waarom staan mensen niet meer open voor kinderen? Dat kan om allerlei redenen zijn: angst voor een onzekere toekomst, huisvestingsproblemen, maar zeker ook eigenbelang: de doelstellingen zijn hoog, ambitie en carriere zijn voor veel mensen van levensbelang, en kinderen lijken daar een bedreiging voor te vormen – met als gevolg dat ze er niet meer komen. Zonder zelfverloochening en een hóger doel dan je eigen ambities zullen mensen niet open staan voor kinderen. Want kinderen krijgen en opvoeden is één grote oefening in zelfverloochening en dienstbaarheid. Alléén waar mensen bereid zijn tot zelfverloochening zullen ze ook beschikbaar zijn voor de kinderzegen. En is dat niet precies wat het huwelijk inhoudt: een leven van liefde, zorgzaamheid en zelfopoffering – het willen gaan voor een ideaal dat hoger is dan je eigen geluk en zelfverwerkelijking?! Alleen waar we vruchtbaar zijn in liefde, trouw, dienstbaarheid en zelfverloocheningen zullen we ook vruchtbaar zijn in fysieke zin. M.a.w.: geen stabiele samenleving, geen gezond geboortecijfer zonder gezonde huwelijken!
Gezonde huwelijken zijn ook om andere redenen belangrijk. Als huwelijken en relaties breken is dat verwoestend, op allerlei manieren. Voor echtgenoten zelf die uiteen gescheurd worden, voor hun gezinnen die uiteenvallen en voor kinderen die getraumatiseerd worden. Het is daarom een zegen dat in ons dorp niet alleen het trouwcijfer twee keer zo hoog ligt, maar ook het echtscheidingscijfer twee keer zo laag is – en we zien graag dat dat zo blijft, liever nog dat dit nog meer minimaliseert. Maar dat vraagt wel inzet.
Ik denk dan allereerst aan ouders. Het beste voorbeeld voor een goed huwelijk bent uzelf! De eerste plek waar kinderen moeten leren wat liefde inhoudt is thuis! Kunnen ze aan ons huwelijk, aan ons voorbeeld zien wat trouw betekent, zelfverloochening, inzet, een veilig en warm thuismilieu? Kunnen ze aan hun vader zien wat liefdevol leidinggeven inhoudt? Aan moeder wat dienstbaarheid en zorgzaamheid inhoudt? Een goed huwelijk begint vaak thuis. Het is niet voor niets dat kinderen van gescheiden ouders zelf ook vaak scheiden… ze hebben het voorbeeld gemist.
Ik denk in de tweede plaats aan de kerkelijke gemeente. In een cultuur waarin vrijheid maximaal is, waarin relaties vooral gezien worden als een investering in jezelf, moeten kerkelijke gemeenten diepgaand investeren in hun jonge mensen op weg naar het huwelijk. Het kan niet waar zijn dat je voor je rijbewijs een theorie-examen moet doen, maar zo zou kunnen trouwen, zonder enige toerusting. In onze gemeente worden elk jaar alle stellen die gaan trouwen of pas getrouwd zijn uitgenodigd voor huwelijkscatechese, zeven toerustingsavonden die wij als predikanten verzorgen. We staan dan stil over het huwelijk volgens de Bijbel, m/v-verhouding, maar ook thema’s als communicatie, seksualiteit, gezinsvorming, huisgodsdienst. Het mooie is dat je dan gelijk ook jonge mensen van wat dichterbij leert kennen in een heel bepalende en belangrijke fase in hun leven. Ik geloof dat dat echt tot zegen is! Ik heb in mijn vorige gemeente meer dan vijftig huwelijk bevestigd, en ik vond het één van de grootste zegeningen dat bij mijn vertrek al deze jonge stellen nog bij elkaar waren! Ik zal niet zeggen dat dat gevolg is van die toerusting, maar ik geloof zeker dat het wel geholpen heeft!
Ten slotte en misschien wel het meest belangrijk is dat je zelf investeert in je huwelijk. Goede ouders zijn geen garantie voor een goed huwelijk, goede toerusting evenmin. Hoe goed dat ook kan zijn, zonder persoonlijke inzet en toewijding is elk huwelijk gedoemd te mislukken. Trouwen is een werkwoord – een werkwoord dat je elke dag in praktijk moet brengen. Door allereerst elke dag je handen te vouwen en te bidden om genade, hulp en kracht – ik laat elke trouwdienst psalm 84: 3 zingen: Welzalig hij die al zijn hulp en kracht alleen van U verwacht – en dan is het zo’n troost dat het formulier zegt dat omdát het huwelijk een inzetting van God is, Hij de getrouwden Zijn hulp en bijstand altijd wil bewijzen, ook wanneer wij dat allerminst verwachten. En vanuit die houding, die biddende, afhankelijke houding waarin we verlegen zijn om Gods zegen, mogen we ook de handen uit de mouwen steken en elke dag weer investeren in ons huwelijk. Hetzij door de vaatwasser uit te ruimen, kinderen naar bed te brengen, of ’s avonds nog even een blokje om te lopen – en God zal Zijn zegen geven, zodat het wonder gebeurt: en die twee zullen tot één vlees zijn, een rijpingsproces door de jaren, waar je steeds meer elkaar verstaat, steeds meer aan elkaar gewaagd raakt en steeds meer van elkaar houdt!
Op verzoek van BBMV schreef ik er een klein boekje over – dat vandaag gepresenteerd wordt. Het heeft geen pretenties, toch geloof ik dat je er wat aan hebben kunt. Het bevat geen buitengewone informatie, maar gewoon praktische, down to earth handvatten van een dominee die wat geput heeft uit de waarheid van Gods Woord, de wijsheid van anderen, een jaar of twintig pastorale ervaring en – met vallen en opstaan – een steeds mooier huwelijksleven met Katrien. Het resultaat ervan kunt u lezen in dit boekje! ‘k Heb het geschreven aan de hand van twintig meest voorkomende vragen, variërend van ‘Waarom zou je in de kerk trouwen?’ tot ‘Hoe houden we elkaar vast, ondanks alle verschillen’ en alles wat daar tussen zit. Het is mijn dertiende boekje zag ik, ik hoop niet dat dat nog invloed heeft!, ik hoop dat het in vele handen mag komen – en vooral anderen tot hulp en zegen mag zijn bij het avontuur dat huwelijk heet!