Waarom frauderen mensen die toch al schatrijk zijn? Waarom pesten kinderen uit gelukkige gezinnen andere kinderen? Het antwoord is: zonde, het irrationele kwaad dat mens en wereld beheerst. Ds. J. Belder schreef jaren geleden een boekje over zonde dat hij de titel meegaf: onzin bij uitstek. Dat is een treffende definitie: zonde is on-zin. Die is niet zinnig, niet rationeel. Het is een indringer die er niet hoort te zijn. Ondertussen: het is er wel. En het heeft grote gevolgen. Zonder zondekennis is het leven en de werkelijkheid niet te begrijpen of te doorgronden. Zonder zondekennis is ook de Schrift of het evangelie niet te bevatten. Daarom is bezinning op de aard en de effecten van de zonde onmisbaar in de theologie. Dat je er toch zinnige dingen over kunt zeggen, bewijst de onlangs verschenen studie ‘Fallen. A Theology of Sin’.

Dit boek is het vijfde deel in de serie ‘Theology in Community’, een serie onder redactie van Christopher W. Morgan en Robert A. Peterson waarbij een team van reformatorische theologen vanuit verschillende disciplines verschillende aspecten van een onderwerp belicht, in dit geval het thema zonde. De meerwaarde van deze multiperspectivische benadering is dat er veel meer aspecten aan de orde komen dan wanneer een enkele auteur zo’n gevarieerd onderwerp voor zijn rekening zou nemen. In deze bundel komen niet alleen oud- en nieuwtestamentici aan het woord, maar ook een kerkhistoricus, een systematisch en een praktisch theoloog.

De theologische alleskunner Don Carson noemt in het eerste hoofdstuk twee redenen waarom bezinning op de zonde nodig is. De eerste is de Bijbel: zonder juist begrip van zonde is het niet mogelijk de Bijbel te verstaan, het is een noodzakelijk onderdeel voor een goede hermeneutiek. De tweede is onze eigen cultuur waar zo’n visie bijna geheel ontbreekt. Wij leven in een tijd waarin de zonde nagenoeg uit beeld is – en dat terwijl ze nooit zo manifest geweest is als nu: denk alleen maar aan het buitengewone geweld dat vandaag aan de orde van de dag is. Bezinning op de zonde is ook nodig gezien het wijdverspreide postmoderne virus waardoor goed en kwaad niet meer zijn dan sociale constructen. Dat zorgt er voor dat velen – ook in de kerk – liever spreken in termen van zwakheid, vergissingen, tragedies, blindheid, teleurstelling dan zonde. Zo wordt echter niet alleen het bijbelse portret van God geweld aangedaan, maar ook het plan van verlossing.

De helft van het boek is gereserveerd voor wat de Schrift zelf in het Oude en Nieuwe Testament over zonde te zeggen heeft. Dat zijn nuttige en leerzame hoofdstukken waarin de verschillende nuances van het bijbelse spreken over zonde duidelijk uit de verf komen. Zonde is ‘krom’: ongerechtigheid, een bewuste verdraaiing van iets of iemand, het is ‘overtreding’: opstand tegen God dat Hem ontneemt wat Hem toekomt, het is het missen van het doel. Met name het hoofdstuk van Douglas Moo over de zonde bij Paulus springt er wat mij betreft uit. Er is dan ook niemand die zich zo diepgaand op de zonde bezonnen heeft als de apostel. Zonde is ons element: we leven er in (Ef. 2: 1), het is een macht die ons beheerst , waarbij we beïnvloed worden door demonische krachten. Moo tekent een beeld van de landkaart van de zonde, waarbij de bepalende coördinaten die van het vlees, Adam, de wet en de machten zijn.
De exegetische hoofdstukken worden gevolgd door een bijbels-theologisch, een (kerk)historisch, een systematisch-theologisch hoofdstuk en een aantal hoofdstukken waarin meer praktische elementen een plaats krijgen. Zo schrijft David Calhoun over verleiding en Bryan Chapell over berouw.

Al met al biedt dit boek een veelkleurig palet (voor zover zonde kleurig kan zijn) dat voorziet in een behoefte. Want eerlijk gezegd, het aantal goede boeken over dit onderwerp is omgekeerd evenredig aan de grote impact die zonde heeft op ons leven en op de wereld. In die lacune is nu voorzien. Geen predikant zou dit boek ongelezen moeten laten. Het helpt je om de ‘zondigheid van de zonde’ en de grootheid van het kruis des te beter te zien en te waarderen.

‘Waarom schatrijke mensen tóch frauderen’. Bespreking van Christopher W. Morgan & Robert A. Peterson, Fallen. A Theology of Sin, Wheaton 2013, in: Reformatorisch Dagblad, 27-06-2014