Hand-out bij de preek ‘Drie vluchtroutes afgesneden’. Over zondag 4 van de Heidelbergse Catechismus, M. Klaassen, Hervormde gemeente Arnemuiden

Vraag 9: Doet God de mens dan geen onrecht, dat Hij in Zijn wet van hem eist wat hij niet doen kan?

Nee, want God heeft de mens zo geschapen, dat hij dit kon doen. Maar de mens heeft zichzelf en al zijn nakomelingen, op ingeving van de duivel en door moedwillige ongehoorzaamheid, van deze gaven beroofd.

Vraag 10: Wil God zo’n ongehoorzaamheid en afval ongestraft laten?

Beslist niet, maar God vertoornt Zich verschrikkelijk, zowel over de zonde die ons aangeboren is als over de zonden die wij doen.

Hij wil die dan ook door een rechtvaardig oordeel in tijd en eeuwigheid straffen, want Hij heeft gezegd: Vervloekt is een ieder die zich niet houdt aan alles wat geschreven is in het boek der wet, om dat te doen, Galaten 3: 10.

Vraag 11: Maar God is toch ook barmhartig?

God is wel barmhartig, maar Hij is ook rechtvaardig.
Daarom eist Zijn gerechtigheid dat de zonde, die tegen de allerhoogste majesteit van God begaan is, ook met de zwaarste, dat is met de eeuwige straf aan lichaam en ziel gestraft wordt.

Inleiding:

  • Een kat in ’t nauw…
  • Het belang van deze zondag:
  1. De verlossing van de mens (zondag 5-31) kan pas inzichtelijk zijn als het probleem tot op de bodem gepeild is – wat in zondag 4 gebeurt.
  2. Zondag 4 helpt ons om een bijbels en evenwichtig beeld van God te krijgen waarin zowel plaats is voor Zijn heiligheid en rechtvaardigheid als voor Zijn liefde en goedheid.
  1. Vluchtroute 1: Is God niet oneerlijk?!
  • Is het eigenlijk niet onredelijk van God dat Hij iets vraagt wat je niet kunt?
    • Dat we Gods wet niet kunnen houden, betekent niet dat we het nooit gekund hebben.
      • God heeft ons zo gemaakt dat we het konden.
    • Maar God wist toch dat Adam en Eva ongehoorzaam zouden zijn; had Hij dat niet kunnen voorkomen?!’
      • Adam en Eva waren geen robotten. Al wist God wat zij zouden doen – en is de zondeval opgenomen in Gods plan – dat maakt God echter niet verantwoordelijk voor hun keus.
      • Gods soevereiniteit heft de menselijke vrijheid niet op.
      • God heeft alle dingen bepaald, tegelijk zijn wij volledig verantwoordelijk voor de keuzes die we maken (compatibilisme)
      • God is niet de bron (de auteur) van het kwaad. Zonde is echt onze keus – nog steeds.
    • Het resultaat: ‘…de mens heeft zichzelf en al zijn nakomelingen, op ingeving van de duivel en door moedwillige ongehoorzaamheid, van deze gaven beroofd’.
      • We kunnen niet meer niet-zondigen. Augustinus zegt: voor de zondeval, in het paradijs, kónden we zondigen, maar het hoefde niet (posse peccare). Na de zondeval kunnen we alleen nog maar zondigen; we kunnen niet meer niet-zondigen (non posse non peccare).
      • God heeft echter nog steeds het volste recht om van ons te eisen dat wij Hem liefhebben, dienen en loven.
  1. Vluchtroute 2: Maar God kan er toch voor kiezen ons niet te straffen?!
  • Als je deze vluchtroute kiest, loop je tegen een muur: de muur van Gods rechtvaardigheid.
    • God is rechtvaardig en moet de zonde straffen.
      • ‘U bent te rein van ogen om het kwade aan te zien’ (Hab. 1: 13a)
    • Als God niet zou reageren op het kwaad van de zonde, houdt Hij op God te zijn!
      • Juist omdat God goed is, haat Hij het kwaad en reageert Hij erop.
    • ‘God vertoornt Zich verschrikkelijk, zowel over de zonde die ons aangeboren is als over de zonden die wij doen’
      • Veel mensen hebben daar moeite mee. God is toch liefde? Maar sluit liefde toorn uit? Nee!
      • God uit Zijn toorn door te straffen in de tijd: God straft de wereld met de zondvloed, Farao verdrinkt in de Rode Zee etc.
      • God uit Zijn toorn door eeuwige straf: je kunt voor eeuwig verloren gaan.
      • Waarom eeuwig? Hoe groter de persoon tegen wie je zondigt, hoe groter de straf. God is de ‘Allerhoogste Majesteit’ (antw. 11).
  1. Vluchtroute 3: Maar God is toch ook barmhartig?
  • Ja, maar wij mogen Gods eigenschappen niet tegen elkaar uitspelen. God is barmhartig én rechtvaardig.
    • Dat zien we het beste op Golgotha:
      • ‘God is rechtvaardig, ja, een God der wrake, En Hij is liefde, Hij wil zaligmaken…’ (Gez. 177, LvdK).
      • Zo is God. Of je ergert je aan Hem – of je aanbidt Hem…

Voor wie meer wil weten…